Bir söz hayatı değiştirir.

MENÜ
Türkiye Cumhuriyeti’nin İlk Başbakanı Kimdir?

yonetici

215

Yok

Türkiye Cumhuriyeti’nin İlk Başbakanı Kimdir?

İlk başbakan, genel olarak merak ettiğimiz bir konudur. Tarihsel olarak ilk başbakanının Mustafa Kemal Atatürk olduğu doğru olarak kabul edilse de, cumhuriyetin kurulmasının ardından oluşturulan ilk kabinenin başbakanı, İsmet İnönü‘dür.

Kurulmuş olan ilk hükümetin başbakanı İsmet İnönü, aynı zamanda Orgeneral rütbesi ile de Türk Silahlı Kuvvetleri’nin de ilk Genelkurmay Başkanı’dır.

KPSS sınavının genel kültür kısmında sorulan konulardan birçoğunun cevabı aslında İsmet İnönü’dür. İnönü, hem ilk genelkurmay başkanı hem başbakan olma özelliğinin yanı sıra birçok savaşa komutanlık etmiş, Lozan ve Mudanya görüşmelerinde önemli rol oynamış bir devlet adamıdır.

TARİHSEL OLARAK İLK MUSTAFA KEMAL

1 Kasım 1923 tarihinden yani resmi hükümet kurulmadan önce, milli mücadele yıllarında Ankara Hükümeti’nin adı İcra Vekilleri Heyeti’ydi. Bu heyetin bir başkanı olur ve kararlar Mebuslar Meclisi tarafından oylanarak verildi. 1’den 4. İcra Heyeti Vekilleri Başkanı Gazi Mustafa Kemal Paşa’ydı. Hükümet sistemini oturtmak için, cumhuriyete ve parlamenter sisteme geçiş sürecinde bu heyet yine görev başındaydı. 14 Ağustos 1923 yılından Başbakanlık teşkilatı oturulduğu 1 Kasım 1923 gününe kadar 5. İcra Heyeti Vekilliği’ni Ali Fethi Bey (Okyar) yaptı.

16 YIL BAŞBAKANLIK YAPTI

Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk başbakanı olma özelliğine sahip olan İsmet İnönü aynı zamanda toplam 16 yıl 4 ay süre ile bu görevi en uzun süre yapmış olan kişidir. İnönü, 1923 yılından 1965 yılına kadar çeşitli dönemlerde de başbakanlık görevinde bulunmuştur. Cumhuriyetin kurucusu ve mirasçısı İsmet İnönü, dönemin Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk’ün siroz hastalığına yakalanması ve 10 Kasım 1938 tarihinde vefat etmesinin ardından 1938 – 1950 yılları arasında da cumhurbaşkanlığı yapmıştır.

HEM ASKER HEM DİPLOMAT

İsmet İnönü, asker olmasının yanı sıra Lozan görüşmelerinde Dışişleri Bakanı kimliği ile Ankara hükümetini temsil etmiştir. ‘Masada kazanılan zafer’ olarak nitelendirilen Lozan’ın mimarı olan İnönü, 1922 tarihinde gerçekleşen Mudanya Ateşkes Anlaşması görüşmesinde de Dışişleri Bakanı (Hariciye Vekili) olarak Türk heyetinin başkanlığını yapmıştır.

Türk siyasetinin sembol isimlerinden biri olan Erdal İnönü’nün babası ve şu anda Şişli Belediye Başkanlığı görevini yürüten Hayri İnönü’nün de dedesi olan İsmet İnönü, 25 Aralık 1973 tarihinde Ankara’da vefat etmiştir.

İnönü’nün kabri Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün defnedildiği Anıtkabir’dedir.

SON YORUMLAR