Bir söz hayatı değiştirir.

MENÜ
Türk Tarihinin İlk Yazılı Belgesi Hangisidir?

yonetici

27

Yok

Sınav konuları arasında önemli bir yer tutar ilk belgeler. İlk yazılı belgeler hakkında detaylı bilgiler.

Orhun Yazıtları

Her Türk gencinin genel kültür olarak Türk tarihinin ilk yazılı belgesi Orhun Yazıtları’nı bilmesi gerekmektedir. Orhun Yazıtları Orta Asya’da kurulmuş ve VI- VIII. yüz yıllar arasında hükmetmiş olan II. Köktürk devleti zamanında dikilmiş yazıtlardır.

Bulunduğu Yer

Moğolistan’ın kuzeydoğusunda Çaydam gölü civarında bulunan bu yazıtların en önemli olanları Kültigin, Bilge Kağan ve Tonyukuk yazıtlarıdır. Bu üç yazıt sırasıyla 732, 735 ve 720 yıllarında dikilmiştir.

Türk Tarihi Açısından Önemi

Orhun Yazıtları temel olarak bir siyasetname, tarih ve öğüt özelliği taşımaktadır. Türk tarihinin ilk yazılı belgesi olarak nitelendirilen bu yazıtlardan Kültigin ile Bilge Kağan yazıtlarını Yollug Tigin kaleme almıştır.

Kitabeler Hakkında Araştırma Yapan Araştırmacılar

Orhun Yazıtları’ndan ilk defa söz eden kişi İlhanlılar döneminin en önemli tarihçilerinden birisi olan Cüveyni’dir. Cüveyni, Târih-i Cihân-güşâ adlı eserinde Orhun Yazıtları’ndan bahsetmiştir. Orhun Kitabeleri’ni 1899 tarihinde bulan kişi ise Rus araştırmacı Yadrintsev’dir. Yazıtlar bulunduktan sonra bunları ilk kez Danimarkalı tarihçi Vilhelm Thomsen okuyabilmiştir. 1893 yılında yazılarını neşretmiştir. Yazıtlarda çözülen ilk kelime ise tengri(tanrı) kelimesidir. Daha sonra Radloff yazıtları Rusçaya tercüme ederek yayımlamıştır. Bunun ardından Thomsen Fransızca tercümesiyle birlikte 1896 senesinde yayımlamıştır.

Anıtlar Hakkında Bilgi

Kültigin Anıtı: Kireçtaşından yapılmış olan bu anıt 3.35 metre yüksekliğinde ve 4 cepheden oluşmaktadır. Doğu ile batı cepheleri aşağıda kısımda 132 yukarı kısımda ise 122 santimetredir. Kuzey-güney cepheleri ise aşağı kısımda 46 yukarı kısımda 44 cm’dir.

Bilge Kağan Anıtı: Bu anıt ise Kültigin Anıtı’nın bir kilometre uzağında bulunup yaklaşık olarak 3.75 metre yüksekliğe sahiptir ve yine 4 cephelidir. Yazıtın doğu cephesinde 41, kuzey ve güney cephelerinde on beşer satır bulunmaktadır.

Tonyukuk Anıtı: Bu anıt da 4 cepheli olup iki tane dikilitaştan oluşmaktadır. Birinci yazıtta 35, ikinci yazıtta ise 27 satır mevcuttur.

SON YORUMLAR